Additionaliteit is voor veel initiatiefnemers een lastig begrip, maar de praktische vraag is helder: mag de maatregel die u wilt inzetten ook echt worden gebruikt voor uw project? Bij salderen of andere mitigerende maatregelen moet worden onderbouwd dat de maatregel niet ook nodig is om de natuur te behouden, te herstellen of verslechtering te voorkomen. Als een maatregel al nodig is voor het halen van natuurdoelen, kan die niet zonder meer worden ingezet om een nieuw project mogelijk te maken.

Dit speelt vooral bij Passende beoordelingen waarin intern of extern wordt gesaldeerd. De Raad van State heeft in de uitspraken over intern salderen duidelijk gemaakt dat de voorwaarden voor intern salderen als mitigerende maatregel nagenoeg worden gelijkgetrokken met extern salderen. De verwachte voordelen moeten vaststaan, de wijziging of beëindiging van de bestaande situatie moet zijn verzekerd en dubbele inzet moet worden voorkomen. Daarnaast moet worden gemotiveerd dat aan het additionaliteitsvereiste is voldaan.

Voor klanten betekent dit dat een salderingsoplossing niet alleen rekenkundig sluitend moet zijn. Het is niet genoeg dat AERIUS laat zien dat de depositie per saldo niet toeneemt. Er moet ook een verhaal zijn waarom de ingezette ruimte of maatregel beschikbaar is voor dit project. Dat verhaal kan afhangen van de staat van de natuur, gebiedsdoelen, provinciale maatregelen, beleid en de vraag welk deel van de referentiesituatie daadwerkelijk wordt ingezet.

Een additionaliteitstoets helpt om dit gestructureerd te beoordelen. We kijken dan welke maatregel wordt gebruikt, welk effect daarvan wordt verwacht, of dat effect zeker genoeg is, hoe de maatregel wordt geborgd en welke informatie beschikbaar is over de noodzaak van natuurherstel. Juist omdat dit onderdeel juridisch gevoelig is, is het verstandig om additionaliteit niet pas aan het einde van een Passende beoordeling te bekijken, maar al bij de keuze voor de salderingsroute.

Belangrijke uitspraken en aandachtspunten: